کارگران قربانی خطای آماری حذف یارانه شدند
- شناسه خبر: 1493
- تاریخ و زمان ارسال: 7 خرداد 1404 ساعت 6:42
- نویسنده: مدیر سایت
کارگران؛ قربانیان خطای آماری
این روزها حذف یارانه کارگران بهعنوان دهک بالای درآمدی موضوعی است که باعث ناراحتی بسیاری از جامعه کارگری شده است. برخی تراکنشها در حساب کارگران باعث حذف یارانه آنها شده که ربطی به ثروتمندی آنها ندارد.
تراکنشهایی که ثروت نیستند
در حالی که دولت از ابتدای اجرای طرح هدفمندی یارانهها بر عدالت در توزیع منابع تأکید داشته، گزارشهای میدانی، شواهد آماری و اعتراضهای صنفی نشان میدهد بخشی از جامعه کارگری به اشتباه در دهکهای بالای درآمدی قرار گرفته و از دریافت یارانه نقدی حذف شدهاند. این خطاها ناشی از ضعف در شاخصهای شناسایی درآمد واقعی خانوارها است؛ موضوعی که حالا به دغدغهای جدی برای میلیونها خانواده کارگری تبدیل شده است.
شاخصهای ناکارآمد دهکبندی
طبق اعلام رسمی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، دهکبندی درآمدی خانوارها با استناد به اطلاعاتی چون تراکنشهای بانکی، نوع و تعداد خودرو، مالکیت املاک، سفرهای خارجی و سطح مصرف برق، گاز و تلفن صورت میگیرد. اما این شاخصها بهگفته کارشناسان اقتصادی و فعالان کارگری، نمیتوانند بهدرستی وضعیت معیشتی اقشار کمدرآمد را بازتاب دهند.
مثالهایی از خطای دهکبندی
بهعنوان مثال، یک کارگر با حقوق حداقلی که خودرویی فرسوده در اختیار دارد یا به نام او خانهای کوچک در شهرستان ثبت شده، ممکن است بهدلیل همین داراییها در دهک نهم یا دهم قرار گیرد؛ در حالی که دخل و خرج روزانهاش گواهی بر وضعیت اقتصادی دشوار اوست. در بسیاری از موارد، تراکنشهای بالا بهعنوان یکی از دلایل اصلی حذف یارانه ذکر شده است؛ اما در واقعیت، این مبالغ مربوط به مبادلات مالی کاری یا انتقال وجه در میان اعضای خانواده است.
روایت کارگر نجاری
محمد، کارگر یک کارگاه نجاری در شهرری، میگوید: «من حسابم را خواهرم هم استفاده میکرد برای گرفتن پول جهیزیه. بعد بهم گفتن چون تراکنشام بالا بوده حذف شدی!»
حذف از طرح کالابرگ
حتی بسیاری از کارگران از اجرای طرح کالابرگ هم حذف شدند. بهطور مثال، یک کارگر منشی مطب بوده است، کارفرمای او برای فرار از مالیات انتقال کارت را با کارت کارگر انجام داده است و این موضوع بهمعنی تلقی شده که کارگر وضع مالی خوبی دارد و از دهکبندی دریافت یارانه حذف شده است و به همین دلیل مشمول طرح کالابرگ نشده است. یعنی تراکنش بالای مالی که حتی ذرهای سود برای کارگران نداشته، به این معنی تلقی شده که کارگران ثروتمند است.
واقعیت پشت حذفها
در حالی که واقعیت ماجرا چیز دیگری است. کارگر از ترس بیکاری در مقابل اقدام کارفرما سکوت کرده است و اکنون مشمول دریافت یارانه و طرحهای حمایتی نمیشود. این موارد باید با بازرسیهای کار اصلاح شود. بررسیها نشان میدهد که بخشی از حذفها بهصورت سیستمی و بدون راستیآزمایی میدانی صورت گرفته است.
طبقهبندی ناعادلانه کارگران
فعالان کارگری میگویند در حال حاضر، قشر زیادی از کارگران که دستمزد آنها حتی کفاف خط فقر را نمیدهد، بهعنوان ثروتمند طبقهبندی شدهاند. این یعنی معیاری که دولت برای شناسایی افراد ثروتمند به کار برده، دقیق نیست.
اظهارات سمیه گلپور
سمیه گلپور، رئیس کانون عالی انجمنهای صنفی کارگران، با اشاره به خطای محاسباتی در دهکبندی درآمدی میگوید: «با گذشت چندین ماه از اجرای گسترده حذف یارانهها بر اساس دهکبندی درآمدی، انتقادها به شیوه محاسبه دهکها و نحوه شناسایی خانوارهای نیازمند افزایش یافته است. در کانون این انتقادات، کارگران قرار دارند؛ قشری که با وجود دریافت دستمزدی پایینتر از خط فقر، در کمال تعجب در لیست “دهکهای بالای درآمدی” قرار گرفته و یارانه آنها قطع شده است.»
شاخصهای نادرست
وی بیان کرد: «بر پایه اطلاعات منتشر شده از سوی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، شاخصهای اصلی مورد استفاده برای سنجش درآمد خانوارها شامل: میزان تراکنش بانکی، نوع و تعداد خودرو، مالکیت املاک، میزان مصرف انرژی، سفرهای خارجی و برخی اطلاعات مربوط به کارتهای بانکی است. اما در عمل، این دادهها نهتنها تصویر دقیقی از وضعیت اقتصادی خانوادهها ارائه نمیدهند، بلکه در بسیاری موارد باعث طبقهبندی اشتباه افراد شدهاند.»
مثالهای واقعی خطا
گلپور افزود: «مثال یک خانوار کارگری که خودرویی با ارزش کمتر از ۲۰۰ میلیون تومان دارد، یا خانهای قدیمی در شهرستان به ارث برده، ممکن است در سیستم دهکبندی، بهعنوان “ثروتمند” شناخته شود. این در حالی است که درآمد واقعی آن خانواده، حتی هزینههای اولیه زندگی را نیز پوشش نمیدهد.»
قربانیان نظام ناعادلانه
رئیس کانون عالی انجمنهای صنفی کارگران با بیان اینکه کارگران قربانیان یک نظام ارزیابی ناعادلانه هستند، گفت: «برخی کارگران هستند که با حقوق حداقلی و چند قسط و اجاره خانه زندگی میکنند و همین یارانه ۴۰۰هزار تومانی کمک بزرگی برای آنها بود. حالا چون دو سال پیش یک ماشین دستدوم خریدهاند و حتی با آن ماشین بهعنوان کمکهزینه زندگی کار میکنند، در دهک نهم درآمدی قرار دارند.»
گزارشهای متعدد از حذف ناعادلانه
وی گفت: «دهها مورد مشابه از حذف یارانه کارگرانی گزارش شده که نه درآمد بالا دارند، نه دارایی قابلتوجه؛ تنها بهدلیل اطلاعات ناقص یا نادرست سامانهها، در دهک اشتباهی قرار گرفتهاند. این مسأله در مناطق صنعتی و شهرهای کوچک بیشتر به چشم میخورد، جایی که معیشت مردم کاملاً به یارانه وابسته است.»
درخواست بازنگری فوری
وی با بیان اینکه درخواست برای بازنگری فوری در مدل دهکبندی داریم، افزود: «کارگران ستون فقرات تولید کشور هستند. حذف یارانه آنها، ضربه مستقیمی به انگیزه و توان معیشتی این قشر وارد میکند. باید مدلی طراحی شود که خوداظهاری، اعتبارسنجی میدانی و واقعنگری اقتصادی را در کنار هم ببیند.»
هشدار به دولت
گلپور اظهار داشت: «اگر شاخصهای نادرست جایگزین بررسیهای عمیق و واقعبینانه شوند، نهتنها اهداف عدالتمحور سیاستگذار تحقق نمییابد، بلکه فشار اجتماعی و نارضایتی عمومی نیز افزایش خواهد یافت. دولت میبایست با همکاری کارشناسان مستقل، نهادهای صنفی، و مراکز آمار دقیق، مدلی نوین و کارآمد برای سنجش توان مالی خانوارها طراحی کند؛ مدلی که در آن، کارگران زحمتکش کشور، قربانی خطای محاسباتی نشوند.»
مشکلات فرآیند اعتراض
دولت سیستمی برای ثبت اعتراض ایجاد کرده است، اما روند آن پیچیده، زمانبر و برای بسیاری از کارگران و روستاییان دشوار است. در برخی موارد، پاسخ به اعتراضها ماهها به طول انجامیده و حتی با وجود ارائه مستندات، نتیجهای حاصل نشده است. در نبود حمایت حقوقی، خانوادههایی که از این یارانه بهعنوان بخشی از درآمد ماهانه خود استفاده میکردند، اکنون با چالش اقتصادی مواجهاند.
