نقدینگی سرگردان ایران: فرصت از دست رفته برای مگاپروژه‌های پتروپالایشی

چالش نقدینگی و توقف پروژه‌های پتروشیمی

«حجم نقدینگی کشور از ۱۰هزار هزار میلیارد تومان (۱۰هزار همت) فراتر رفته است»
این خبر برای فصل بهار سال ۱۴۰۴ است! با توجه به این حجم نقدینگی سرگردان در کشور، چرا مگاپروژه‌هایی همچون ساخت پتروپالایش‌های بزرگ در مشور شکل نمی‌گیرد و ساخته نمی‌شود!؟ جواب این سوال فقط در اختیار دولت است که با روشهای انحصاری همچنان می‌خواهد سهامدار اصلی پالایشگاهها و پتروشیمی‌های کشور باشد؛ در حالی که می‌توان با ایجاد صندوق پروژه‌های پتروپالایشی و فروختن اوراق قابل تبدیل به سهام، از نقدینگی موجود در کشور استفاده کرده و دهها پروژه های زیرساختی را در کشور ساخت و ایران را تبدیل به بزرگترین خریدار نفت و گاز در خاورمیانه کرد. اما با سردرگمی در هدایت سرمایه‌های سرگردان برای ساخت پروژه های سودده، این حجم از نقدینگی به صورت انباشت دلار و طلا در کشور نگهداری می‌شود و هر از چندگاه با هجوم بع بازارهای سرمایه‌ای کشور، نقش تخریبی و تورمی در کشور ایجاد می‌کند.

جایگاه ایران در ظرفیت پالایشی اوپک

به گزارش روزنامه رمز اقتصاد ایران با ظرفیت پالایشی ۲ میلیون و ۲۳۷ هزار بشکه در روز و سهمی ۱۶ درصدی در اوپک، جایگاه دوم را بین کشورهای این سازمان دارد، همچنین ۲.۱ درصد از ظرفیت پالایشی جهان را به خود اختصاص داده است.
دبیرخانه سازمان کشورهای صادرکننده نفت شصتمین نسخه بولتن آماری سالانه خود را برای سال ۲۰۲۵ میلادی، هفته گذشته منتشر شد. یکی از مواردی که در این بولتن به آن اشاره شده، ظرفیت پالایشی کشورهای عضو اوپک در سال گذشته میلادی (۲۰۲۴) است. بر اساس این گزارش، ظرفیت پالایشی کشورهای عضو اوپک در سال ۲۰۲۴ در مجموع ۱۴ میلیون و ۱۳۹ هزار بشکه در روز و مجموع ظرفیت پالایشی جهان در سال گذشته میلادی ۱۰۳ میلیون و ۷۶۹ هزار بشکه در روز بوده است.
این ارقام نشان می‌دهد اوپکی‌ها در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۳.۶ درصد از ظرفیت پالایشی جهان را در اختیار داشته‌اند. ظرفیت پالایشی جهان نسبت به سال قبل یک درصد رشد کرده و ظرفیت پالایشی اوپک نیم درصد افزایش یافته است.
در میان اعضای اوپک اما عربستان بیشترین ظرفیت پالایشی را به خود اختصاص داده و با ظرفیت ۳ میلیون و ۲۹۱ هزار بشکه در روز، بیش از ۲۳ درصد از ظرفیت اوپک را در اختیار دارد. بعد از عربستان، ایران با ظرفیت پالایشی ۲ میلیون و ۲۳۷ هزار بشکه در روز و سهمی حدود ۱۶ درصد در جایگاه دوم قرار گرفته، همچنین ۲.۱ درصد از ظرفیت پالایشی جهان را به خود اختصاص داده است.

پتانسیل ایران برای سبقت از عربستان

این در حالیست که با سیاستهای درست ایران براحتی میتواند جایگاه اول را از عربستان بگیرد. هرچند جایگاه دوم ایران از آن جهت اهمیت دارد که ایران در تولید نفت در اوپک بعد از عربستان و عراق سوم است، اما به‌واسطه تکمیل زنجیره ارزش در صنعت پالایش حدود ۶۹ درصد از نفت تولیدی در ایران در پالایشگاه‌های کشور به فرآورده‌های ارزشمند نفتی تبدیل می‌شود که افزون بر جلوگیری از خام‌فروشی، تأمین نیاز داخلی را نیز میسر کرده است. این در حالی است که این سهم برای عربستان ۳۹ درصد و در عراق کمی بیش از ۳۰ درصد است.