بازسازی پس از جنگ با چالش‌های بودجه و اختلافات نهادی

حدود یک ماه از پایان جنگ تحمیلی اسرائیل علیه ایران گذشته، اما بازسازی پس از جنگ برای واحدها و خانه‌های آسیب‌دیده همچنان در ابهام است.

بلاتکلیفی در بازسازی به دلیل اختلافات

به گزارش روزنامه رمز اقتصاد، اختلاف بین شهرداری و بنیاد مسکن، بازسازی پس از جنگ واحدهای خسارت‌دیده را بلاتکلیف کرده است. دولت اعلام کرده که بازسازی به شهرداری سپرده شده، اما هنوز ابلاغ رسمی ارائه نکرده است. برآورد خسارات حدود ۴۰۰۰ میلیارد تومان است، در حالی که بودجه تخصیص‌یافته دولت تنها ۱۰۰۰ میلیارد تومان است. این نشان می‌دهد دولت نه بودجه واقعی را تأمین کرده و نه متولی بازسازی را مشخص کرده است.

خسارات جنگ ۱۲ روزه اسرائیل

جنگ ۱۲ روزه اسرائیل علیه ایران از ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ آغاز شد و به زیرساخت‌ها و واحدهای مسکونی در تهران و برخی مناطق دیگر خسارت وارد کرد. به گفته مسئولان بنیاد مسکن، حملات اسرائیل حدود ۴۰۰۰ واحد مسکونی را تحت تأثیر قرار داد که ۵۰۰ واحد نیازمند بازسازی پس از جنگ کامل و ۳۵۰۰ واحد دچار خسارات جزئی هستند.

چالش‌های بازسازی و اختلافات نهادی

یک منبع آگاه اعلام کرد که اختلافات بین شهرداری تهران و بنیاد مسکن بر سر مسئولیت بازسازی پس از جنگ، این پروژه حیاتی را با چالش مواجه کرده است. بنیاد مسکن از ابتدای درگیری‌ها با تشکیل ستادهای بازسازی و اعزام ۱۴۰ ارزیاب به مناطق آسیب‌دیده، برآورد خسارات را آغاز کرد.

گزارش بنیاد مسکن از خسارات

مجید جودی، معاون بازسازی و مسکن روستایی بنیاد مسکن، اعلام کرد که تاکنون ۲۱۹۱ واحد مسکونی در تهران ارزیابی شده است. از این تعداد، ۱۶۶ واحد نیازمند نوسازی کامل هستند. برآورد اولیه خسارات بین ۳ تا ۴ هزار میلیارد تومان است، اما بودجه ۱۰۰۰ میلیارد تومانی دولت برای بازسازی پس از جنگ ناکافی به نظر می‌رسد.

جزئیات بازسازی در مناطق آسیب‌دیده

محمدحسین رحمانی خلیلی، معاون برنامه‌ریزی بنیاد مسکن، گفت: «بنیاد مسکن از هفته اول جنگ، ستادهای بازسازی را در ۱۰ استان آسیب‌دیده و مناطق تهران مستقر کرد و ۲۱۹۱ واحد مسکونی و تجاری را ارزیابی کرده است.» او افزود: «۱۶۶ واحد مسکونی و ۲۱ واحد تجاری نیازمند نوسازی کامل، ۳۲۹۹ واحد مسکونی و ۶۷۲ واحد تجاری نیازمند تعمیر، و ۲۰۲ واحد نیازمند مقاوم‌سازی هستند.» رحمانی خلیلی تأکید کرد: «بر اساس ماده ۸ اساسنامه بنیاد، مسئولیت بازسازی پس از جنگ با بنیاد مسکن است. فلوچارتی برای ارزیابی، اسکان اضطراری، و آماده‌سازی پرونده‌ها تدوین شده و بنیاد آماده تحویل داده‌ها به شهرداری تهران در صورت ابلاغ مصوبه دولت است.» او خواستار تسریع در تصمیم‌گیری شد و گفت: «تأخیر در اجرا، مردم را بلاتکلیف کرده و نمایندگان مجلس خواستار ابلاغ مصوبه و تعیین متولی هستند. بنیاد برای پروژه‌ای با هزینه ۳.۵ همت آماده است.»

تصمیمات دولت و انتقادات

به گزارش روزنامه رمز اقتصاد، اختلافات از تصمیم دولت در ۱۱ تیر ۱۴۰۴ آغاز شد که مسئولیت بازسازی پس از جنگ در تهران را به شهرداری و در سایر استان‌ها به استانداری‌ها واگذار کرد. این تصمیم با انتقاد بنیاد مسکن و کارشناسان مواجه شد.

اقدامات شهرداری تهران

علیرضا زاکانی، شهردار تهران، اعلام کرد که ۳۶۰۰ واحد مسکونی در تهران آسیب دیده‌اند. شهرداری با تشکیل ستاد ویژه در منطقه ۲، بازسازی پس از جنگ را آغاز کرده و بسته‌های تشویقی مانند پروانه ساختمانی رایگان و تخفیف‌های مالی ارائه داده است. همچنین با هماهنگی ستاد مدیریت بحران و هلال احمر، اسکان موقت را تسریع کرده است.

نظرات کارشناسان درباره بازسازی

برخی کارشناسان معتقدند واگذاری مسئولیت به شهرداری به دلیل کمبود تجربه در بازسازی پس از جنگ، ممکن است کیفیت و سرعت کار را کاهش دهد. محمد سعیدی‌کیا، رئیس اسبق بنیاد مستضعفان، گفت که بازسازی نیازمند دانش تخصصی و مدیریت یکپارچه است و پیشنهاد تشکیل شورای سیاست‌گذاری واحد را داد. او هشدار داد که پراکندگی تصمیم‌گیری به زیان مردم آسیب‌دیده است.

چالش‌های بودجه و تأخیر در ابلاغ

تاکنون مصوبه دولت برای تعیین متولی بازسازی پس از جنگ ابلاغ نشده و این تأخیر روند کار را کند کرده است. مردم از این بلاتکلیفی در شبکه‌های اجتماعی گلایه کرده و خواستار شفافیت و تسریع در بازسازی شده‌اند. کمبود بودجه نیز چالش جدی است؛ بودجه ۱۰۰۰ میلیارد تومانی در برابر خسارات ۳ تا ۴ هزار میلیارد تومانی ناکافی است.

اقدامات حقوقی و نقش سازمان نظام مهندسی

دولت برای مستندسازی خسارات و تشکیل پرونده حقوقی علیه اسرائیل در مجامع بین‌المللی تلاش می‌کند. این اقدام با همکاری وزارت راه و شهرسازی و وزارت امور خارجه پیگیری می‌شود. سازمان نظام مهندسی نیز با بررسی ایمنی ساختمان‌های مجاور مناطق آسیب‌دیده، کیفیت بازسازی پس از جنگ را تضمین می‌کند.

پیشنهادات برای تسریع در بازسازی

کارشناسان مسکن و شهرسازی معتقدند برای تسریع در بازسازی پس از جنگ، باید سه اقدام انجام شود: تشکیل ستاد واحد بازسازی با مشارکت بنیاد مسکن، شهرداری، وزارت راه و شهرسازی، و سازمان نظام مهندسی؛ افزایش بودجه؛ و شفافیت و اطلاع‌رسانی.