بابک بیباک! شیرمادر،نان پدر حلالت دلاور اقتصاد بینالمللی
- شناسه خبر: 2975
- تاریخ و زمان ارسال: 28 بهمن 1404 ساعت 17:09
- نویسنده: مدیر سایت
بابک بیباک! شیرمادر، نان پدر حلالت دلاور اقتصاد بینالمللی
ایالات متحده بابک زنجانی را تحریم کرد، فدرال رزرو و اوفک بانی صحت خدمات اقتصادی بینالمللی تحریمی بابک در دو دهه گذشته به نظام جمهوری اسلامی شدند.
نرخ دلار آزاد در بازار ایران به مرز ۱۶۰ هزار تومان رسیده است. همزمان با این جهش، اظهارات بابک زنجانی از اواخر ۱۴۰۴ درباره ریشههای داخلی بحران ارزی و ناکارآمدی سیاستهای بانک مرکزی مورد توجه قرار گرفته. وزارت خزانهداری آمریکا نیز با تحریم مجدد زنجانی و دو صرافی رمزارزی مرتبط، بیش از ۶۶۰ میلیون تتر از داراییهای او را توقیف کرده است.
زنجانی بارها تأکید کرده بود که مشکلات ارزی بیشتر ناشی از تصمیمگیریهای داخلی است تا عوامل خارجی؛ بازار امروز و اقدام واشنگتن چه پیامی دارد؟
در شرایطی که نرخ دلار آزاد در بازار تهران روز دوشنبه ۲۷ بهمن ۱۴۰۴ حدود ۱۵۹ هزار و ۹۰۰ تا ۱۶۰ هزار و ۴۰۰ تومان معامله میشود، اظهارات بابک زنجانی از حدود یک سال گذشته (پس از آزادی مشروط او در بهار ۱۴۰۴) درباره وضعیت بازار ارز و سیاستهای بانک مرکزی، بار دیگر در کانون بحثهای اقتصادی قرار گرفته است.
بابک زنجانی که پیش از این به اتهام اخلال در نظام اقتصادی محکوم شده بود و پس از بازپرداخت بخشی از بدهیهایش (حدود ۲.۱ میلیارد دلار) حکم اعدامش به ۲۰ سال حبس تبدیل و سپس به مرخصی رفت، از زمان آزادی مشروط فعالیتهای گستردهای در حوزههای ریلی، حملونقل، رمزارز و فناوری آغاز کرده است. او در پستهای متعدد در شبکه اجتماعی ایکس، بارها به سیاستهای بانک مرکزی انتقاد کرده و ریشه اصلی نوسانات ارزی را عوامل داخلی دانسته است.
یکی از صریحترین اظهارات او در آذر ۱۴۰۴ (دسامبر ۲۰۲۵) بود. زنجانی در توییتی خطاب به رئیس کل بانک مرکزی نوشت: «اگر از عهده تثبیت قیمت ارز برنمیآیید، این مسئولیت را طی دو ماه به ما واگذار کنید.» او در همان دوره پیشبینی کرد که با ادامه روند موجود، دلار به سطوح بسیار بالاتری خواهد رسید و به رقم ۱۵۰ هزار تومان اشاره کرد. برخی رسانهها این اظهارات را «پیشبینی ترسناک» نامیدند که اکنون با رسیدن دلار به کانال ۱۶۰ هزار تومان، بخشهایی از آن محقق شده است.
زنجانی در اظهارات بعدی خود سه عامل اصلی را برای جهش نرخ ارز برشمرد:
-
کسری تراستهای تحت نظارت بانک مرکزی و چاپ پول برای پوشش بدهیهای بانکی (به ویژه در فرآیند ادغام بانک آینده).
-
جمعآوری ریال از بازار برای تأمین ارز در این فرآیندها.
-
روند طبیعی افزایش حداقل ۱۰ تومانی دلار در هفته به دلیل سیاستهای انقباضی ناکارآمد.
او تأکید داشت که این مشکلات «نه سیاسی، نه جنگی و نه مستقیماً ناشی از تحریمها» است، بلکه نتیجه تصمیمگیریهای داخلی و حفظ ساختارهای ناکارآمد بانکی است. زنجانی همچنین به مواردی مانند صدور مجوز واردات تنها ۱۲ کیلوگرم طلا توسط بانک مرکزی اشاره کرد و پرسید چرا همزمان با این محدودیتها، مشکلات ساختاری بانک آینده و تراستهای خالی نادیده گرفته میشود.
او بارها تکرار کرده که «از روز بازداشتم، قیمت دلار گران شد». آمار بازار نشان میدهد که از زمان بازداشت او در سال ۱۳۹۲ تا کنون، دلار جهشهای متعددی داشته و در دوره اخیر نیز با آزادی مشروط او، نوسانات ادامه یافته است. منتقدان داخلی این ادعاها را گاهی «بازی با نرخ» میدانند، اما واقعیت این است که زنجانی با استناد به تجربه قبلی خود در مدیریت منابع ارزی در دوران تحریمهای سنگین، بر نقاط ضعف ساختاری سیستم بانکی تأکید داشته است. این اظهارات، بار دیگر بحث بابک زنجانی و نرخ ارز را به موضوع داغ محافل اقتصادی تبدیل کرده است.
فعالیتهای اخیر زنجانی و واکنش آمریکا
پس از آزادی مشروط، زنجانی شرکتهایی در حوزه ریلی (از جمله سرمایهگذاری بزرگ در ناوگان ریلی)، حملونقل، طلا، تلفن همراه و رمزارز راهاندازی کرده است. او اخیراً از راهاندازی شبکه اجتماعی «دات» (Dot) بر بستر بلاکچین تا پیش از نوروز خبر داده و آن را فضایی برای تجارت و اطلاعرسانی مستقل معرفی کرده است. هلدینگ داتوان با ۲۲ شرکت زیرمجموعه، روزانه هزینههای قابل توجهی دارد و زنجانی از محدودیتهای واردات و صدور ضمانتنامه توسط بانکها انتقاد کرده است.
در ۳۰ ژانویه ۲۰۲۶ (۱۱ بهمن ۱۴۰۴)، وزارت خزانهداری آمریکا بابک زنجانی را مجدداً تحریم کرد و برای نخستین بار دو صرافی رمزارز مرتبط با او به نامهای Zedcex و Zedxion را در فهرست تحریمهای OFAC قرار داد. این صرافیها به اتهام کمک به دور زدن تحریمها و ارتباط با فعالیتهای مالی مرتبط با سپاه پاسداران هدف قرار گرفتند. طبق اعلام زنجانی، بیش از ۶۶۰ میلیون تتر (USDT) از داراییهای مرتبط با او توقیف شده است.
زنجانی در واکنش به این اقدام در شبکه ایکس نوشت که اتهامات «تأمین مالی سپاه و جابهجایی ۹۴ میلیارد دلار از طریق صرافی رمزارز» صرفاً بهانهای برای توقیف داراییها و باجگیری بوده است. او تأکید کرد که دشمن تنها به دنبال پول است و وقتی از مسیرهای عادی به منافع خود نمیرسد، به فشار مستقیم متوسل میشود. زنجانی به حمله به ساختمان هلدینگ خود در تهران در جنگ ۱۲روزه و دیگر فشارها نیز اشاره کرده و آنها را نشانه نگرانی آمریکا و اسرائیل از فعالیتهای اقتصادیاش دانسته است.
ریشههای داخلی بحران ارزی از نگاه زنجانی
زنجانی در پستهای متعدد خود به تجربه اوکراین اشاره کرده و هشدار داده که انتخاب مدیران بدون دانش کافی اقتصادی میتواند کشور را به بنبست بکشاند. او معتقد است مشکلات ارزی بیشتر از چاپ پول پنهان، کسری بودجه بانکی و بوروکراسی پیچیده ناشی میشود تا فشارهای خارجی. او همچنین از نیاز به اینترنت جهانی بدون فیلتر و رسانههای قوی برای ثبات اجتماعی سخن گفته است. این دیدگاهها، بحث بابک زنجانی و نرخ ارز را فراتر از یک مناقشه شخصی به یک چالش کارشناسی تبدیل کرده است.
در حالی که بانک مرکزی همچنان با چند نرخ ارز رسمی، نیمایی و آزاد دست و پنجه نرم میکند و وعدههای کنترل بازار محقق نشده، اظهارات زنجانی درباره لزوم اصلاح ساختاری در مدیریت ارزی، بحثبرانگیز مانده است. برخی تحلیلگران معتقدند بخشی از پیشبینیهای او با واقعیت بازار همخوانی دارد، هرچند منتقدان آن را نتیجه دانش عملی او در دور زدن تحریمها در گذشته میدانند.
جمعبندی
جهش دلار به کانال ۱۶۰ هزار تومان در کنار تحریم جدید آمریکا علیه بابک زنجانی و توقیف حجم قابل توجهی از داراییهای دیجیتال او، دو رویداد همزمان است که توجه رسانهها و فعالان اقتصادی را جلب کرده است. زنجانی ادعا میکند فعالیتهایش در راستای اقتصاد مقاومتی و سرمایهگذاری در پروژههای ملی است، در حالی که واشنگتن آن را ادامه فعالیتهای تحریمشکنانه میداند. در این میان، پرسش اصلی مخاطبان این است: با وجود این همه هشدار درباره بابک زنجانی و نرخ ارز، آیا ساختار اقتصادی کشور برای اصلاح آماده است؟
