اصلاح ارزی؛ شمشیر دو لبه بر گردن اصناف
- شناسه خبر: 2832
- تاریخ و زمان ارسال: 15 دی 1404 ساعت 23:10
- نویسنده: مدیر سایت
اصلاح ارزی؛ شمشیر دو لبه بر گردن اصناف
بازاریان از حذف رانتها استقبال میکنند، اما نوسان نرخ ارز و کمبود نقدینگی در دوره گذار، توان ادامه فعالیت را تهدید میکند و مصرفکننده را تحت فشار قرار میدهد.
اصلاح سیاستهای ارزی و تکنرخی شدن ارز، گامی ضروری برای شفافیت و کاهش رانت است، اما دوره گذار بدون حمایت، اصلاح ارزی اصناف را زیر فشار سنگین قرار میدهد. بازاریان نگراناند که هزینه این تغییرات، بیش از رانتخواران، بر دوش آنها و مصرفکننده نهایی بیفتد.
نقش کلیدی اصناف در اقتصاد
اصناف و بازاریان ایران، به عنوان قلب تپنده اقتصاد شهری و آخرین حلقه زنجیره تأمین، همواره در خط مقدم تحولات اقتصادی قرار داشتهاند. این قشر گسترده، که جریان نقدینگی را از مصرف به تولید منتقل میکند، نقش کلیدی در حفظ تعادل بازار، اشتغالزایی و معیشت روزانه میلیونها خانوار ایفا مینماید.
واحدهای صنفی نه تنها توزیعکننده کالا هستند، بلکه با ارتباط مستقیم با تولیدکنندگان داخلی و واردکنندگان، پیونددهنده بخش واقعی اقتصاد به شمار میروند. هر اختلالی در این زنجیره، بلافاصله به رکود، گرانی یا کمبود کالا منجر میشود.
فشار تحریمها بر اصناف
در سالهای اخیر، محدودیتهای تحریمی – به ویژه در حوزه بانکی و ارزی – فشار بیسابقهای بر اصناف وارد کرده است. نوسانات نرخ ارز، قطعیهای مکرر برق و گاز، دشواری واردات مواد اولیه و افزایش هزینههای تولید، سرمایه در گردش بسیاری از واحدها را کاهش داده و توان رقابت را تضعیف کرده است.
بازاریان بارها خواستار ثبات ارزی، تسهیل تأمین قطعات و رفع ناترازی انرژی شدهاند؛ مطالباتی که ریشه در واقعیتهای روزمره کسبوکار دارد.
استقبال از اصل اصلاح ارزی
دولت چهاردهم با هدف شفافسازی اقتصاد، به سمت اصلاح سیاستهای ارزی حرکت کرده است: حذف ارز چندنرخی، کاهش رانتهای پنهان و حرکت به سمت تکنرخی شدن. این اصلاحات، در اصل مورد استقبال بسیاری از فعالان صنفی قرار گرفته، زیرا رانتهای ارزی سالها به سوداگری، واسطهگری و رقابت ناسالم دامن زده بود.
بازاریان واقعی، که از این رانتها بهرهای نبردهاند، حذف آن را گامی مثبت برای عدالت اقتصادی میدانند.
نگرانی از هزینههای دوره گذار
اما نگرانی اصلی، نه اصل اصلاح، بلکه هزینههای سنگین دوره گذار است. بسیاری از بازاریان تأکید دارند که نقدینگی محدودی در اختیار دارند و با هر جهش نرخ ارز، توان خرید مواد اولیه یا کالاهای وارداتی کاهش مییابد.
این وضعیت، عرضه را محدود میکند، قیمتها را بالا میبرد و در نهایت مصرفکننده را تحت فشار قرار میدهد. تولیدکنندگان نیز در بلاتکلیفی قیمت تمامشده محصولات گیر میکنند و نمیتوانند برنامهریزی دقیق داشته باشند یا تعهد پایدار به بازار ارائه دهند.
چرخه معیوب فشار بر بازار
این چرخه معیوب، هم تولیدکننده و هم مصرفکننده را متضرر میکند. افزایش قیمت نهادهها – گاه با توجیه رشد دلار – قدرت خرید مردم را کاهش میدهد و تقاضا را پایین میآورد، که این رکود را تشدید میکند.
اصناف، به عنوان واسطه، در این میان بیشترین ضربه را میخورند: موجودی انبار گران میشود، فروش کاهش مییابد و سرمایه قفل میماند.
نیاز به تمهیدات همراه اصلاح
اصلاحات ارزی موفق، نیاز به تمهیدات همراه دارد: ثبات نسبی نرخ ارز در دوره گذار، افزایش سرمایه در گردش از طریق تسهیلات کمبهره، تسهیل واردات مواد اولیه و اعتمادسازی برای فعالان اقتصادی. بدون این حمایتها، بار اصلاحات بر دوش اصناف سنگینی میکند و رانتخواران واقعی همچنان در حاشیه سود میبرند.
اصناف شریک یا قربانی اصلاحات
اصناف میتوانند شریک اصلی دولت در اجرای اصلاحات باشند، اما این همکاری مشروط به شنیده شدن صدای آنهاست. دوره گذار نباید به تعطیلی واحدها، بیکاری و رکود بازار منجر شود.
دولت باید با بستههای حمایتی هدفمند – مانند خطوط اعتباری ویژه و تضمین تأمین مواد – از اصناف حفاظت کند تا اصلاحات به ثبات پایدار و رشد واقعی منجر شود.
در نهایت، اصلاح ارزی فرصتی برای اقتصاد شفافتر است، اما بدون توجه به هزینههای گذار، میتواند به بحران معیشتی تبدیل شود. زمان آن رسیده که اصلاحات، هزینههای خود را عادلانه توزیع کند و اصناف را از قربانی به شریک واقعی تبدیل نماید.
«اصلاح ارزی ضروری است، اما دوره گذار بدون حمایت، اصناف را له میکند و مصرفکننده را گرانتر میرساند.»
اصناف در خط مقدم اصلاحات ارزی
حذف رانتها گام مثبتی است، اما بدون ثبات نرخ ارز و حمایت از نقدینگی، دوره گذار هزینه سنگین دارد. دولت باید اصناف را شریک واقعی بداند تا اصلاحات به ثبات پایدار و عدالت اقتصادی منجر شود.
